Omgevingswet

Een aanstaande wetswijziging schendt in potentie de integriteit van jouw leefomgeving en jouw belangen als omwonende. Je bent verplicht om mijnbouwactiviteiten te gedogen, maar bij waardedaling van jouw huis is de eerste 4% procent voor je eigen rekening. We lobbyen om deze schadelijke wetsartikelen te laten veranderen en zo tot integere wetgeving te komen.

In 2021 wordt de Omgevingswet (waarschijnlijk) ingevoerd, die enkele jaren geleden als volgt werd verkocht:

“De inrichting van de omgeving wordt ‘eenvoudig beter’, met minder regels, met voordeel voor iedereen, en met meer vertrouwen in de overheid op de koop toe, aldus de bij vlagen wervende Memorie van Toelichting bij de Omgevingswet”
(Bron: SCP, 14 maart 2016).

Nu blijkt echter dat deze wet het veroorzaken van schade faciliteert en legitimeert. De Tweede Kamer is hiermee akkoord gegaan en het voorstel ligt nu bij de Eerste Kamer waar kritische geluiden zijn te horen.

Schade door mijnbouw

Dit springt vooral in het oog bij mijnbouwactiviteiten zoals olie- en gaswinning, zoutwinning en geothermie, maar heeft een bredere impact. De voor burgers schadelijke voorstellen staan met name in de hoofdstukken 10 (gedoogplicht) en 15 (nadeelcompensatie) van de Omgevingswet, waarnaar verwezen wordt in de wijziging van Awb die op 22 juli 2019 naar de Tweede Kamer is gestuurd en nog moet worden behandeld.

Anders gezegd, deze wet schendt in potentie de integriteit van jouw leefomgeving en jouw belangen als omwonende. Je bent verplicht om mijnbouwactiviteiten te gedogen, maar bij waardedaling van jouw huis is de eerste 4% voor je eigen rekening. Dit wordt ‘schadeforfait’ genoemd. Deze korte-termijnschade kun je niet verhalen bij de veroorzaker van de schade, de overheid.

Sinds de Groningse gaswinning weten we dat mijnbouw kan leiden tot o.a. bodemdaling, trillingen, verzakkingen, scheuren en onbewoonbare huizen. En dat de overheid onvoldoende oog heeft gehad voor risico’s en belangen van burgers. Dit zit in ons collectieve geheugen verankerd. Deze angst veroorzaakt waardedaling van woningen op korte termijn (tot vijf jaar na vergunningverlening).

Sinds de Groningse gaswinning weten we dat mijnbouw kan leiden tot o.a. bodemdaling

Geen stok achter de deur

Een van de uitgangspunten van de Omgevingswet is dat initiatiefnemers betere plannen maken en voor meer draagvlak zorgen door vroegtijdig te starten met ‘omgevingsprocessen’ waarbij alle groepen belanghebbenden zijn betrokken. Het blijkt echter dat deze omgevingsprocessen niet verplicht zijn en dat het al dan niet uitvoeren van een omgevingsproces geen criterium is voor het verlenen van een omgevingsvergunning. Er is dus geen stok achter de deur. Maar als er wel tijdig een omgevingsproces wordt gestart en er dreigt schade voor omwonenden door waardeverandering van de woning, dan zal de initiatiefnemer rekening houden met de gedoogplicht en het ‘schadeforfait’ die gelden voor het bevoegd gezag en het schadeprotocol kleine velden dat onvoldoende waarborgen biedt omdat niet alle mijnbouwgerelateerde oorzaken voor vergoeding in aanmerking komen. Zij zullen daardoor minder bereid zijn om eisen van omwonenden tegemoet te komen. Het is goedkoper voor de mijnbouwonderneming en overheid om kosten af te wentelen op anderen dan ze voor eigen rekening te nemen. Dat heeft men in Groningen geleerd en wordt nu in de wet verankerd.

Integer omgaan met schade

Vanuit onze missie en visie bevorderen we een wijze van besturen die heel en ongeschonden laat. Dit betekent dat bij de bron (de wet) moet worden geregeld dat actoren niet kunnen schaden, zonder de verplichting daar een volledige schadeloosstelling voor te betalen. Dit gaat ten koste van de winst die zij met het initiatief boeken. Indien de kosten te hoog worden is de business case negatief en is het onwaarschijnlijk dat men het initiatief toch doorzet. Bij mijnbouwactiviteiten waarbij de oorzaak van schade voor leken onmogelijk is om aan te tonen, zal omgekeerde bewijslast (het zogenaamde bewijsvermoeden) moeten gelden en zal de mijnbouwonderneming en Energie Beheer Nederland onbeperkt aansprakelijk moeten zijn.

‘Winst van integriteit in 6 stappen’ beschrijft hoe wet- en regelgeving kan worden vormgegeven die alle belanghebbenden heel en ongeschonden laat

In gesprek met bestuurders

Bestuurders in de publieke sector kunnen bijdragen aan integere besluiten. We hebben hen met onze activiteiten in de loop van de tijd laten zien wat dat betekent voor wet- en regelgeving.

Recent hebben we dit in ‘Winst van integriteit in 6 stappen’ uitgebreid beschreven. Dit boek stuurden we naar de 79 vaste en plaatsvervangende leden van de Tweede Kamercommissies voor Binnenlandse Zaken en Economische Zaken en Klimaat, ter gelegenheid van de Dag van Integriteit (26 september 2019). Ook boden we hen een petitie over integriteit aan, met verwijzing naar de hierboven beschreven schadelijke artikelen in de Omgevingswet als voorbeelden van integriteitsschendingen.

We voeren gesprekken met Kamerleden om hier oplossingen voor te bedenken. Inmiddels is voorkomen dat de hierboven beschreven schadelijke wetswijziging in de Awb op 17 januari 2020 zou worden goedgekeurd door de Tweede Kamer. Debat en amendement zullen nu volgen.

In onze parlementaire democratie hebben we ‘slechts’ 76 Tweede Kamerleden nodig om de schadelijke wetsartikelen te laten veranderen in integere artikelen. We denken dat dit een positieve impuls zal geven aan de omarming van de Omgevingswet en het vertrouwen van burgers in politici, overheid en initiatiefnemers. Hierdoor kunnen ook mijnbouwinitiatieven en duurzame energieprojecten daadwerkelijk sneller, beter en eerlijker verlopen dan nu. Zoals het oorspronkelijk de bedoeling was.

Help mee en ontvang ons boek

Indien je ons initiatief voor een integere Omgevingswet en Algemene wet bestuursrecht wilt steunen kun je een donatie doen. Zo help je ons onze inspanningen kostenneutraal te maken.

Hoe te doneren