Omgevingswet

Een aanstaande wetswijziging schendt in potentie de integriteit van jouw leefomgeving en jouw belangen als omwonende. Je bent verplicht om mijnbouwactiviteiten te gedogen, maar bij waardedaling van jouw huis is de eerste vijf procent voor je eigen rekening. We lobbyen om deze schadelijke wetsartikelen te laten veranderen en zo tot integere wetgeving te komen.

In 2021 wordt de Omgevingswet ingevoerd, die enkele jaren geleden als volgt werd verkocht:

“De inrichting van de omgeving wordt ‘eenvoudig beter’, met minder regels, met voordeel voor iedereen, en met meer vertrouwen in de overheid op de koop toe, aldus de bij vlagen wervende Memorie van Toelichting bij de Omgevingswet”
(Bron: SCP, 14 maart 2016).

Nu blijkt echter dat deze wet het veroorzaken van schade faciliteert en legitimeert indien de voorgestelde wijzigingen van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en Omgevingswet door de Tweede Kamer worden geaccordeerd (najaar 2019).

Schade door mijnbouw

Dit springt vooral in het oog bij mijnbouwactiviteiten zoals olie- en gaswinning, zoutwinning en geothermie, maar heeft een bredere impact. De voor burgers schadelijke voorstellen staan met name in de hoofdstukken 10 (gedoogplicht) en 15 (nadeelcompensatie) van de Omgevingswet, waarnaar verwezen wordt in de wijziging van Awb die op 22 juli 2019 naar de Tweede Kamer is gestuurd.

Anders gezegd, deze wet schendt in potentie de integriteit van jouw leefomgeving en jouw belangen als omwonende. Je bent verplicht om mijnbouwactiviteiten te gedogen, maar bij waardedaling van jouw huis is de eerste vijf procent voor je eigen rekening. Dit wordt ‘schadeforfait’ genoemd. Deze schade kun je niet verhalen bij de veroorzaker van de schade, de overheid.

Sinds de Groningse gaswinning weten we dat mijnbouw kan leiden tot o.a. bodemdaling

Geen stok achter de deur

Een van de uitgangspunten van de Omgevingswet is dat initiatiefnemers betere plannen maken en voor meer draagvlak zorgen door vroegtijdig te starten met ‘omgevingsprocessen’ waarbij alle groepen belanghebbenden zijn betrokken. Het blijkt echter dat deze omgevingsprocessen niet verplicht zijn en dat het al dan niet uitvoeren van een omgevingsproces geen criterium is voor het verlenen van een omgevingsvergunning. Er is dus geen stok achter de deur. Maar als er wel tijdig een omgevingsproces wordt gestart en er dreigt schade voor omwonenden door waardeverandering van de woning, dan zal de initiatiefnemer rekening houden met de gedoogplicht en het ‘schadeforfait’ die gelden voor het bevoegd gezag en het schadeprotocol kleine velden dat onvoldoende waarborgen biedt omdat niet alle mijnbouwgerelateerde oorzaken voor vergoeding in aanmerking komen. Zij zullen daardoor minder bereid zijn om eisen van omwonenden tegemoet te komen. Het is goedkoper voor de mijnbouwonderneming om kosten af te wentelen op anderen dan ze voor eigen rekening te nemen. Dat heeft men in Groningen geleerd en wordt nu in de wet verankerd.

Integer omgaan met schade

Vanuit onze missie en visie bevorderen we een wijze van besturen die heel en ongeschonden laat. Dit betekent dat bij de bron (de wet) moet worden geregeld dat actoren niet kunnen schaden, zonder de verplichting daar een volledige schadeloosstelling voor te betalen. Dit gaat ten koste van de winst die zij met het het initiatief boeken. Indien de kosten te hoog worden is de business case negatief en is het onwaarschijnlijk dat men het initiatief toch doorzet. Bij mijnbouwactiviteiten waarbij de oorzaak van schade voor leken onmogelijk is om aan te tonen, zal omgekeerde bewijslast (het zogenaamde bewijsvermoeden) moeten gelden en zal de mijnbouwonderneming en Energie Beheer Nederland onbeperkt aansprakelijk moeten zijn.

‘Winst van integriteit in 6 stappen’ beschrijft hoe wet- en regelgeving kan worden vormgegeven die alle belanghebbenden heel en ongeschonden laat

In gesprek met bestuurders

Bestuurders in de publieke sector kunnen bijdragen aan integere besluiten. We hebben hen met onze activiteiten in de loop van de tijd laten zien wat dat betekent voor wet- en regelgeving.

Recent hebben we dit in ‘Winst van integriteit in 6 stappen’ uitgebreid beschreven. Dit boek stuurden we naar de 79 vaste en plaatsvervangende leden van de Tweede Kamercommissies voor Binnenlandse Zaken en Economische Zaken en Klimaat, ter gelegenheid van de Dag van Integriteit (26 november 2019). Ook boden we hen een petitie over integriteit aan, met verwijzing de hierboven beschreven schadelijke artikelen in de Omgevingswet als voorbeelden van integriteitsschendingen. Inmiddels zijn de eerste gesprekken met Kamerleden gevoerd om hierover nader van gedachten te wisselen.

In onze parlementaire democratie hebben we ‘slechts’ 76 Tweede Kamerleden nodig om de schadelijke wetsartikelen te laten veranderen in integere artikelen. We denken dat dit een positieve impuls zal geven aan de omarming van de Omgevingswet en het vertrouwen van burgers in politici, overheid en initatiefnemers. Hierdoor kunnen ook mijnbouwinitiatieven daadwerkelijk sneller, beter en eerlijker verlopen dan nu. Zoals het oorspronkelijk de bedoeling was.

Help mee en ontvang ons boek

Indien je ons initiatief voor een integere Omgevingswet en Algemene wet bestuursrecht wilt steunen kun je een donatie doen. Zo help je ons onze inspanningen kostenneutraal te maken.

Hoe te doneren