Vrijdag 27 maart werd na een stormvloed van verontwaardiging over de ‘tijdelijke vaste salarisverhoging’ voor de ABN Amro top van honderdduizend euro per jaar door Jeroen Dijsselbloem bekend gemaakt dat de beslissing over de beursgang wordt uitgesteld. De kamer ventileert het gevoel dat burgers het massaal beu zijn. Tegelijkertijd stelt de Raad van Commissarissen dat ze vasthouden aan de salarisverhoging omdat de bestuurders er recht op hebben. Hoewel de verhoging dus rechtmatig is, voelt het voor de meeste burgers/aandeelhouders blijkbaar als onrechtvaardig. Dijsselbloem erkent dit door te wijzen op de morele afweging die kennelijk bij de bestuurders anders uitpakt dan door het volk gevoeld wordt. Op zondag 29 maart maakt het bestuur vervolgens bekend dat ze alsnog afzien van de salarisverhoging.

Reputatieschade

Hoe kan het dat bestuurders die, na hun salarisverhoging, met ruim 7 ton per jaar naar huis gingen een morele afweging maken die niet alleen de reputatie van ABN Amro schaadt en nu dus ook de beursgang verhindert of in ieder geval vertraagt, maar ook hun persoonlijke reputatie schaadt door het imago van graaiende bankiers te bevestigen? Hoe kan het dat deze verstandige, goed opgeleide mensen die verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling en implementatie van strategie en het beleid van een miljardenconcern, collectief struikelen over het toe-eigenen van een ton per jaar? Als zij hun eigen toegevoegde waarde op ruim 1 miljoen euro per persoon per jaar schatten (salaris plus overhead). Wat zou de reputatie van de bank en van deze bestuurders volgens hen in euro’s waard zijn?

Onvoldoende verbonden

Het heeft er alle schijn van dat de Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen zich onvoldoende verbonden voelen met hun interne en externe stakeholders en al helemaal niet hun oor bij hen te luisteren leggen. Dat gebeurde niet voor de crisis van 2008. En het gebeurt nu niet, als staatsbank. Dat de Tweede Kamer meepraat vindt Zalm eigenlijk alleen maar lastig. Terwijl dit feitelijk de mening is van de vertegenwoordigers van de aandeelhouders. Een soort openbare en continue aandeelhoudersvergadering. En over de getoonde verbondenheid met het personeel laten de vakbonden geen spaan heel. De mensen die massaal ontslagen worden hadden ook een contract.

De intentie bepaalt het resultaat

Het is onmogelijk om de diepste intentie van de bestuurders te weten. Maar omdat de diepste (vaak onbewuste) intentie het resultaat bepaalt kunnen we wel kijken naar de effecten van beslissingen op alle stakeholders. In dit geval hoe het toekennen van de salarisverhoging, die binnen de wettelijke toegestane regeling past, bij de stakeholders zal vallen. Positief, neutraal of negatief. Hieronder een gedachteoefening als voorbeeld.

  1. Medewerkers hebben niet alleen twee jaar geen collectieve salarisverhoging ontvangen, maar voelen ook de dreiging van massaal ontslag zoals vele van hun collega’s al aan den lijve hebben ondervonden: Negatief
  2. Aandeelhouders/financiers/burgers vertegenwoordigd door de Tweede Kamer hebben een kater overgehouden aan de overname voor 30 miljard euro terwijl de geschatte opbrengst op de beurs slechts 15 miljard is. De meesten moeten door de bezuinigingen de broekriem aanhalen en sociale voorzieningen worden in rap tempo afgebroken: Negatief
  3. Toezichthouder toetst of de besluiten conform wet- en regelgeving zijn: Neutraal
  4. Klanten uit MKB ervaren dat er nauwelijks bereidheid is tot verstrekken van krediet; tijdelijke extra aflossing met belastingvrije schenking tot een ton mag alleen door betaling van boeterente tenzij huis onder water staat; hypotheekrente blijft onverteerbaar hoog t.o.v. rente die klanten zelf ontvangen en berichtgeving dat de rente voor banken zelf nog nooit zo laag is geweest; van de op de website gepubliceerde business principles en marketingcampagnes dat het belang van de klant voorop staat merkt de klant in praktijk niets: Negatief
  5. Leveranciers zijn op zich blij dat ze aan de bank mogen leveren en bijten niet in de hand die hen te eten geeft: Neutraal
  6. Bestuurders krijgen, na twee jaar inhouden, eindelijk een stukje beloning waar ze contractueel en wettelijk recht op hebben: Positief
  7. Compliance met wet- en regelgeving. Er is vastgesteld dat de verhoging binnen de wet- en regelgeving past: Positief
  8. NGO’s maken zich druk over de rol van de banken in het maatschappelijk verkeer en over ABN Amro als staatsbank in het bijzonder. Over privileges rondom geldschepping is zelfs een burgerinitiatief gestart en de rol die het bankwezen zou moeten vervullen (mogelijk maken van economische groei) en wat daar in praktijk van terecht komt, naast allerlei schandalen, is voortdurend in het nieuws : Negatief

Conclusie

Bovenstaande afweging past op de achterkant van een sigarendoosje en zou bij een intern (moreel) beraad ten tijde van de besluitvorming in 2013 door de Raad van Commissarissen gedaan kunnen zijn. En eigenlijk moeten we ervan uit gaan dat ze dit ook gedaan hebben. Maar dat voor hen kennelijk alle indicatoren van stakeholderbeleving op groen stonden. Conclusie kan dan alleen zijn dat het kennelijk ontbreekt aan het noodzakelijke vermogen om zich in te leven in de beleving van de andere stakeholders. Actieve afstemming met vertegenwoordigers van die stakeholders en het bespreken van mogelijke alternatieven zou de reputatieschade en uitstel van de beursgang die nu het gevolg zijn van dit besluit hebben kunnen voorkomen. Maar belangrijker nog is dat het bestuur hierdoor gebruik zou kunnen maken van de ‘wisdom of the crowd’ en tot inzichten zou kunnen komen met welk beleid alle stakeholders gediend zouden zijn. Het effect hiervan zou zijn een algemene waardering voor wat de bankbestuurders tot stand hebben gebracht. Je kunt je afvragen of een ton salarisverhoging dan nog echt een probleem zou zijn.