Omgevingswet schendt integriteit

Boek "Winst van integriteit", auteur Leo Sonneveld, stg. Good Governance Monitor, sept 2019.

Tot voor kort was stichting Good Governance Monitor een voorstander van de nieuwe Omgevingswet met integrale omgevingsvisie en omgevingsproces waarbij initiatiefnemers voor draagvlak voor hun plannen moeten zorgen. Geen draagvlak, geen vergunning tenzij. Helaas zijn wij geen voorstander meer. Hieronder leest u waarom.

Wetswijziging

Onlangs zijn enkele ingrijpende voorstellen ingediend om de Algemene wet bestuursrecht (Awb) aan te passen ten behoeve van de Omgevingswet. De wijziging Awb verwijst met name in de hoofdstukken 10 en 15 van de Omgevingswet expliciet naar de Mijnbouwwet. Deze wijzigingen faciliteren en legitimeren het veroorzaken van schade. Mijnbouwbedrijven en overheid kunnen op deze wijze de kosten van schadelijk handelen afwentelen op de burger. Bovendien wordt de juridische positie van de burger verzwakt. Zijn dit de lessen die uit Groningen getrokken zijn?

Het gaat met name om de volgende voorstellen:

  • alleen abnormale en bovenmatige schade komt voor compensatie in aanmerking.
  • naast de ‘gedoogplicht’ wordt een ‘schadeforfait’ geïntroduceerd waarbij de eerste vijf procent waardedaling van onroerend goed wordt betiteld als ‘normaal maatschappelijk risico’.
  • ‘normaal maatschappelijk risico’ komt niet voor vergoeding in aanmerking.
  • immateriële schade wordt uitgesloten van compensatie.

Het kan ook anders

Ter gelegenheid van de Dag van Integriteit publiceren wij het boekje ‘Winst van integriteit in 6 stappen’. Hierin staat beschreven hoe politieke en bestuurlijke keuzes tot stand kunnen komen die werkelijk integer zijn en die alle betrokken partijen ‘heel laten’, de letterlijke betekenis van integriteit.

Als wij deze vorm van integriteit vertalen naar de voorliggende wetswijziging komen wij tot de volgende oplossing:

  • alle schade komt voor compensatie in aanmerking, ook immateriële (en wordt vergoed door degenen die ‘winst’ boeken)
  • ‘draagvlakplicht’ en onbeperkte aansprakelijkheid voor initiatiefnemers (dit leidt tot integrale afweging en voorkomt afwentelen schade op burgers/samenleving)

Tweede Kamer geïnformeerd

Daarom hebben wij dit boekje aan de leden van de Tweede Kamercommissies Binnenlandse Zaken en Economische Zaken en Klimaat gestuurd (klik hier voor de aanbiedingsbrief) in de hoop dat de letterlijk niet-integere regelingen uit dit wetsvoorstel worden gewijzigd en de in het boekje beschreven integere regelingen kunnen worden meegenomen in de afwegingen en standpunten van de leden van de Commissies.

 

Wilt u ons helpen? Doneren kan!

De Stichting Good Governance Monitor is een onafhankelijk burgerinitiatief en ontvangt geen subsidie of andere vormen van financiële ondersteuning. De beperkte beschikbare middelen zijn door initiatiefnemers zelf gedoneerd. Als 78 mensen 1 boekje doneren a €16,90 dan helpt dat ons deze actie kostenneutraal te maken en dit soort acties voort te zetten. U kunt uw donatie overmaken op het rekeningnummer van de stichting NL11 TRIO 0391 1769 78 onder vermelding van ‘Winst van Integriteit’. Bij voorbaat hartelijk dank!

 

Vacature: specialist webdesign, webdevelopment, redactie en marketing (v/m)

Stichting GoGoMo komt graag in contact met een of meer specialisten die op vrijwillige basis helpen GoGoMo digitaal op de kaart te zetten als goededoelenstichting. Er moet een nieuwe website komen, donateurs en fondsen zijn nieuwe doelgroepen, en de stichting wordt als beweging van onderaf opgebouwd. Dat betekent verschillende deelactiviteiten van design en bouw tot redactie en marketing die door verschillende mensen voor een beperkte tijd kunnen worden uitgevoerd of een ‘schaap met vijf poten’ die ervaring heeft met al deze gebieden en een grotere beschikbaarheid heeft. Wij zijn blij met iedere deskundige bijdrage!

Gevraagd: de wens om bij te dragen aan meer integriteit in onze samenleving (zie onze visie), ervaring met open source oplossingen (WordPress of Joomla, html/css, php), en/of sociale media en/of marketing. Affiniteit met open data en digitale werving voor goede doelen is een pré.

Kortom, uitdagingen genoeg, wat biedt Stichting GoGoMo?

  • Je sluit je aan bij een gedreven team vrijwilligers met idealen
  • Je maakt kennis met een uniek gedachtengoed dat jouw eigen leven kan verrijken
  • Je draagt bij aan een wereld die werkt voor iedereen
  • Je ontvangt emotioneel, ecologisch en sociaal rendement

Ben jij of ken jij iemand die zich in bovenstaande herkent? Bel dan met Leo Sonneveld: 06 - 26 31 44 06 of stuur een mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Het Groningen-effect

Groninger effect ripple effect

In een radio-interview met Leo Sonneveld op 30 mei werd door Andrew Makkinga van NPO 1 een nieuw begrip geïntroduceerd: “het Groningen-effect”. Hiermee wordt bedoeld dat burgers van links tot rechts zich verenigen tegen de gasboringen als gevolg van de manier waarop de overheid de Groningers in praktijk heeft beschermd: niet. Dit voorbeeld van een onbetrouwbare overheid zoals blijkt uit de “Groningse toestanden” leidt tot collectief verzet: burgers, belangengroepen en lokale overheden komen unaniem in het geweer tegen de grote belangen van de oliemaatschappijen en onze nationale overheid. Na Terschelling en Woerden heeft nu ook de gemeente Gouda raadbreed besloten dat het Groene Hart ongemoeid moet worden gelaten en “het gas in de grond te houden”.

De burger is vogelvrij

De burger verliest het vertrouwen in de overheid zodra blijkt dat deze de burger niet of onvoldoende beschermt. In conflicten waarin (grote) economische belangen zijn gemoeid trekt de burger aan het kortste eind. In de zaak NAM versus de Groningse burger merkt de burger dat zijn klachten over de schade aan huizen, zijn financiële situatie en zijn persoonlijk welzijn niet serieus worden genomen (terwijl de wet formeel de veroorzaker van mijnbouwschade aansprakelijk stelt). Op het eerste gezicht is zo’n uitspraak moeilijk hard te maken, want de overheid, de NAM, de instituties, de deskundigen, enz., spreken mooie woorden, maar het venijn zit ‘m in de werking van het hele democratische bestel waarbij de “zwakke belangen” (zoals het SCP dat duidde in het essay Niet buiten de burger rekenen) niet of maar ten dele worden vertegenwoordigd en uiteindelijke onvoldoende invloed hebben op de besluitvorming. Dit leidt tot besluitvorming waarbij de grote economische belangen worden gediend en de belangen van electoraal oninteressante groepen burgers, het milieu of toekomstige generaties worden genegeerd en zelfs geschaad.

Wat is er met Woerden?

Leo Sonneveld is een inwoner van Woerden die zich ernstig zorgen maakt over de plannen van de Canadese oliemaatschappij Vermilion de kleine gasvelden in Nederland te exploiteren. Ook onder een deel van Woerden bevindt zich zo’n klein gasveld. Leo’s woning staat in de wijk die recht boven dat gasveld ligt: Molenvliet. Voor de oppervlakkige beschouwer handelt Leo dus uit eigenbelang. Maar er is meer aan de hand. Woerden is een voorbeeld voor de stichting die Leo samen met anderen heeft opgericht. De geplande gaswinning in Woerden is voor de stichting een casus waaraan getoetst wordt of de bestuurlijke besluitvorming integer en fatsoenlijk verloopt. Fatsoenlijk begrijpt iedereen (euh, nou ja…), het begrip integriteit behoeft enige uitleg omdat het in de praktijk in te beperkte zin wordt gebruikt. Leo’s stichting (Stichting Good Governance Monitor, gogomo.org) hanteert het begrip “integer” in de oorspronkelijke zin van het woord: “heel en ongeschonden”. Een begrip dat door de stichting in bredere zin wordt toegepast om niet alleen de (inter-) persoonlijke integriteit tussen bestuurders te toetsen, maar ook de effecten van onze democratische besluitvorming, en zelfs onze wetgeving: een rechtmatig besluit wil immers niet zeggen dat dit door benadeelde groepen als rechtvaardig wordt ervaren. Dat is namelijk het punt waar de burger, de jongeren, het milieu, belangengroepen, enz., in de praktijk niet of onvoldoende worden beschermd: er wordt rechtmatig gehandeld door vaak machtige partijen, maar “de zwakke belangen”, de minder machtige stakeholders trekken aan het kortste eind en betalen de rekening voor de economisch belanghebbenden. Wel rechtmatig, maar niet rechtvaardig en zeker niet integer omdat schade wordt afgewenteld.

Woerden wil niet, Terschelling niet, Gouda niet: gemeenten met kleine gasvelden word wakker!

De ervaringen met Vermilion in het Drentse Wapse (gemeente Westerveld) waar de gemeente een winningsvergunning heeft afgegeven, tonen aan dat de oliemaatschappij zich niet aan de regels houdt. Vermilion had aangegeven in Wapse slechts 480.000 m3 per dag te willen opboren, dus net onder de norm waarbij een Milieu Effect Rapportage (MER) verplicht wordt gesteld. Milieudefensie berekende echter dat de dagproductie van 480.000 Nm3 (= gas van 0° C) uitgedrukt in gewone m3 (= gas van 15° C) een volume heeft van meer dan 500.000 m3. In Wapse werd hieraan dus niet voldaan. Vermilion moest opnieuw een vergunning aanvragen, deze keer wel onderbouwd met een MER. Helaas geldt bij kleine putten niet de omgekeerde bewijslast zoals in Groningen, maar moeten inwoners zoals in Westerveld die schade lijden zelf bewijzen dat dat een gevolg is van de gaswinning. Gebleken is dat al bij het bekend worden van een mogelijke gaslocatie de waarde van huizen in de omgeving ervan daalt. De gemeente Westerveld heeft al in enkele gevallen om deze reden ingestemd met een lagere WOZ-waarde. (Meer voorbeelden van waardedalingen zijn bijvoorbeeld te vinden in een blogartikel van Harrie Hoek, hoofd van het bureau Eemsdelta\EZ). De gang van zaken toont aan dat de Nederlandse overheid de burger, het milieu of toekomstige generaties onvoldoende beschermt tegen de grote belangen. Dit is dus niet integer. Met het Groningen-effect tot gevolg. In het hele land verdwijnt het draagvlak als sneeuw voor de zon. Ook overheden zouden er goed aan doen hun besluitvorming te toetsen via een effectmeting onder alle stakeholders: zo kan in beeld gebracht worden wat de belangen zijn, wie de baten heeft, wie de lasten en hoe deze op een integere manier kunnen worden verdeeld. Zie gogomo.org voor een nadere toelichting.

Economische belangen stelselmatig op de eerste plaats

Wanneer overheden economische belangen (of zoals in dit geval gegarandeerde gasleverantie) stelselmatig boven het belang van de burger stellen, ontstaat frustratie en onbegrip. Wanneer de burger bij de overheid op de deur klopt en geen gehoor krijgt, met een kluitje in het riet wordt gestuurd, naar de rechter wordt verwezen, of met een schijncompensatie wordt afgescheept, dan ontstaat woede en wantrouwen. Het gedrag van de overheid en de Alders-kongsi in de zaak Groningen blijkt “would-be governance” of “bla-bla governance” die tot doel lijkt te hebben de burger monddood te maken in plaats van te beschermen. En dat gedrag heeft gevolgen in heel Nederland: het Groningen-effect. De overheid is gewaarschuwd: wees wijs en fatsoenlijk. Bescherm de burger. Geef integere besluitvorming topprioriteit.

Auteur: Theo Labrujere
Editor: Leo Sonneveld